Hacienda San Pedro Ochil. Short History of Henequen / Krótka historia henequenu

“You will travel to the west in nine canoes with the chosen people. After nine days, you will find a land with neither rivers nor mountains and you will enter this land. When you find water, you will found the city I have told you about.”

Prophecy of queen Atlante led pilgrims to a place, where now stands the city of IzamalThey were people of big faith and they were led by a wise priest Zamná. Soon after arrival the sky clouded over and everlasting rain fell on them, which gave the travelers great joy and comfort. Zamná immediately went away in order to find something to store the water in and when it almost seemed he found it, he felt a stabbing pain in this foot. It got pierced by an agave plant.

As punishment, the pilgrims cut its leaves and started to hit them against the rocks found in the area. In his great wisdom, Zamná quickly noticed that the leaves turned into some very resilient fiber and this got him thinking about the ways of using it.

He could not had known he discovered “the gold of Yucatan”, which would make these lands on a verge of XIXth and XXth century one of the richest in Mexico.

Wyruszysz na zachód w dziewięciu czółnach wraz z wybranymi ludźmi. Po dziewięciu dniach odnajdziesz krainę pozbawioną rzek oraz gór i wejdziesz do niej. Kiedy znajdziesz wodę, założysz miasto, o którym Ci mówiłam”

Przepowiednia królowej Atlante zaprowadziła pielgrzymów do miejsca, gdzie leży dziś miasto Izamal. Byli ludźmi wielkiej wiary, a przewodził nimi mądry ksiądz Zamná. Wkrótce po przybyciu niebo zachmurzyło się i spadł na nich niekończący się deszcz, co wprawiło podróżników w wielką radość. Zamná wyruszył na poszukiwanie czegoś co pozwoliło by zbierać deszczówkę i gdy wydawało mu się, że to odnalazł poczuł kłujący ból w stopie. Przebiła ją roślina agawy.

By ukarać agawę, pielgrzymi odcięli jej liście i zaczęli uderzać nimi o liczne na tym terenie kamienie. W swej mądrości Zamná szybko zorientował się, że liście przemieniały się w bardzo odporne włókna i począł obmyślać sposoby ich zastosowania.

Nie mógł jeszcze wtedy przypuszczać, że stał się odkrywcą “jukatańskiego złota”, które uczyni na przełomie XIX i XX wieku te ziemie jednymi z najbogatszych w Meksyku.

dsc05065

Next day after our warm bath in the cenotes, we set a course for Hacienda San Pedro Ochil which is roughly 50km south of Merida. Besieged by iguanas, hidden among aged trees the old hacienda gives a fantastic idea of  local farmers’ hard work. They were the ones cultivating agave and its particular species – henequen.

Since the times of Zamna the Mayas grew it in gardens of their homesteads. It provided raw material for ropes, sacks, hammocks and many other items. In time, this tradition turned into a mass production, while gardens were replaced by hundreds of plantations – haciendas.

Następnego dnia po ciepłych kąpielach w cenotach, obieramy kurs na południe, gdzie niecałe 50km od miasta Merida znajduje się Hacienda San Pedro Ochil. Oblężona przez iguany, skryta wśród wiekowych drzew stara hacjenda daje fantastyczne wyobrażenie ciężkiej pracy tutejszych plantatorów legendarnej agawy, którą zwie się tutaj henequenem.

Od czasów proroka Zamny uprawiali go Majowie w przydomowych ogródkach. Uzyskiwano w ten sposób materiał na liny, torby, hamaki oraz inne użyteczne artykuły. Z czasem uprawa przerodziła się w masową produkcję, a ogródki zastąpiono setkami plantacji – hacjendami.

dsc05066

A true henequen boom in Yucatan started in the year 1898 together with commencement of the American-Spanish war. As a result of a blockade of delivery of hemp from the Philippine Manila henequen price went up by 20%. Great riches awaited locals since then. Soon, they observed  standard of living improving drastically, which was mainly visible in the level and access of education as well as improving sanitary conditions.

Prawdziwy boom uprawy henequenu na Jukatanie zaczął się w roku 1898 wraz z rozpoczęciem wojny amerykańsko-hiszpańskiej. Na skutek zablokowania dostaw konopi sprowadzanej z filipińskiej Manili, cena henequenu skoczyła gwałtownie do góry o 20%. Wielkie bogactwo czekało w związku z tym na mieszkańców tych terenów. Wkrótce przełożyło się to na podwyższenie poziomu życia, a szczególności na poprawę edukacji i warunków sanitarnych.

dsc05074dsc05080
dsc05088dsc05090

dsc05092

dsc05095
Poc Chuc in San Pedro Ochil restaurant version. I recommend trying out alcohol made from henequen such as original Tequila or Mezcal, which taste apart from an extract from agave leaves comes from adding a special ingredient – a caterpillar living on henequen plants. /  Poc Chuc, w wersji restauracji San Pedro Ochil. Polecam spróbowanie alkoholu wytwarzanego z henequenu, jak na przykład oryginalnej Tequili lub Mezcalu, którego smak oprócz ekstraktu z liści agawy powstaje poprzez dodanie do niego w całości żerujących na nich… gąsienic motyla.
dsc05097
Chicken Pibil with chocolate mole, onion and rice / Kurczak Pibil z czekoladowym mole, cebulką i ryżem.

A monopoly of Yucatan’s production of henequen lasted for over 70 years. Only once farmers learned how to adapt its cultivation to the climate in other parts of the world like Florida, Cuba, Israel and last but not least, today’s tycoon – Brazil, local haciendas started to become deserted and production began to deteriorate. Today most of the material got replaced by their synthetic equivalents, simpler, less demanding, less dependent on weather conditions and faster in production.

Monopol jukatańskiej produkcji henequenu trwał w najlepsze przez ponad 70 lat. Dopiero gdy plantatorom udało się dostosować jego uprawę do warunków panujących w innych częściach świata takich jak: Floryda, Kuba, Izrael, aż w końcu obecny potentat Brazylia, tutejsze plantacje zaczęły się wyludniać, a produkcja stopniowo zamierać. Dziś większość materiałów zastąpiono ich syntetycznymi odpowiednikami, prostszymi, mniej wymagającym, niezależnymi od warunków pogodowych i szybszymi w produkcji.

dsc05101

***

Hacienda San Pedro Ochil is open daily from 10am until 6pm. There is a small indoor and open-air museum. It is worth coming here to experience also this bit of Mexico’s fascinating history.

The restaurant is focused mainly on organized groups and sadly disappoints. I would suggest choosing some nice place in Merida for dinner instead.

***

Hacienda San Pedro Ochil otwarta jest przez cały tydzień od 10 do 18. Na jej terenie znajduje się małe muzeum oraz skansen i warto tu przyjechać by poznać również ten fragment fascynującej historii Meksyku.

Restauracja nastawiona jest raczej na grupy turystyczne i niestety rozczarowuje, więc sugeruję powrót na kolację do Meridy.

Advertisements

30 thoughts on “Hacienda San Pedro Ochil. Short History of Henequen / Krótka historia henequenu

  1. It is always a pleasure reading your post. I really liked the legend of the discovery of the agave plant, which until now I knew very little about. The hacienda with its verdant environment looks very inviting. Thanks for the photos and the historical report!

    Liked by 1 person

    1. You are most welcome Peter and thank you again for visiting me here. To be very honest, by writing this posts I often rediscover things I have never knew about, even there in Mexico. It is like yet another adventure, now relieved in front of my computer. All the best to you and your family!

      Liked by 1 person

  2. Mexico does have a great history! I really liked my visit to the Yucatan, and Merida was very interesting. You bring back many memories.
    However, as a veggie, I didn’t like the restaurants in Mexico. I preferred to eat avacado & tomato sandwiches that I made myself!

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: