Tykocin. Great Synagogue / Wielka Synagoga

DSC00125

In the very center of a beautifully renovated Tykocin main square, on a stone pedestal stands alone hetman Stefan Czarnecki. Holding a golden mace in his right hand, despite over 300 years passed, he still wields symbolic power over the surrounding area. Now fighting an uneven fight against herds of pigeons, he is the only one who remembers time when cobbled streets saw armed knights marching and royal families staying the night in Tykocin castle.

A few steps further, following Piłsudskiego street, we find a Great Synagogue. Today there’s silence, but a few hundred years ago this was where the heart of Tykocin beat. Not many people realize that it is a second after Krakow’s Kazimierz most important Jewish monument in Poland.

W samym środku pięknie odnowionego tykocińskiego rynku na kamiennym piedestale stoi samotnie hetman Stefan Czarnecki. Dzierżąc w prawej ręce złotą buławę, pomimo upływu ponad 300 lat wciąż symbolicznie sprawuje władzę nad okoliczną ziemią. Dziś, skazany na nierówną walkę ze stadami gołębi, jako jedyny pamięta czasy gdy brukowanymi uliczkami podążali zbrojni rycerze, a w mieście zatrzymywały się rodziny królewskie.

Kilka kroków dalej, idąc wzdłuż ulicy Piłsudskiego odnajdujemy Wielką Synagogę. Dziś panuje tu cisza, ale kilkaset lat temu to właśnie tutaj biło serce Tykocina. Niewiele osób wie, że to drugi po krakowskim Kazimierzu najważniejszy zabytek kultury żydowskiej na terenie Polski.

 

DSC00115

August 1915. German armed forces enter Tykocin. The city is under bombardment and fire consumes wooden bridges over Narwia destroying the only escape routes. The Jews hide in what the call “an ancient fortress” – a synagogue. They survive the war and still make up half of the city’s population. Extermination comes in August of 1941. The Nazis kill over 2000 Jews. Only 17 lives. The synagogue is demolished and its interior completely destroyed. Furniture, tables, benches, kneelers, even wooden doors are to be used as fuel. Brick floor which remembers hundreds of years of history disappears. What’s left there is only sand.

Sierpień 1915. Do Tykocina wkraczają wojska niemieckie. Trwa ostrzał artyleryjski, ogień trawi drewniane mosty nad Narwią, odcinając jedyne drogi ucieczki. Żydzi kryją się w “starożytnej twierdzy” jaką jest synagoga. Przeżywają wojnę i wciąż stanowią połowę mieszkańców miasta. Całkowita zagłada nadchodzi w sierpniu, 1941 roku. Z rąk nazistów ginie ponad 2000 Żydów, ocaleje jedynie 17. Synagoga zostaje całkowicie zdemolowana a wnętrze zniszczone. Meble, stoły, ławki, klęczniki, a nawet drewniane drzwi przeznaczane zostają na opał. Ceglane płyty podłogi, będące tu od stuleci, znikają – na ich miejscu pojawia się żółty piasek.

DSC00114DSC00113

DSC00122DSC00116

1522. First ten Jewish families arrive at Tykocin. They come from Grodno (now Belarus) and have one precise goal – development of trade between the Crown and the Grand Duchy of Lithuania. Before the end of the century their number grows to 60. The Jews, apart from trade, would pick up jobs such as craftsmen or bar-keepers. With them come scholars and experts on Talmudic law. Eventually 1642 sees a construction of a Great Synagogue – a testimony of wealth and importance of the community.

 

Rok 1522. Pierwsze dziesięć rodzin żydowskich przybywa do Tykocina z Grodna. Mają precyzyjnie ustalony cel – rozwój handlu pomiędzy Koroną, a Wielkim Księstwem Litewskim. Do końca tego samego wieku liczba rodzin przekroczy 60, a oprócz handlu Żydzi trudnić się będą również rzemiosłem czy karczmarstwem. Wraz z rzemieślnikami przybywają licznie wybitni uczeni i znawcy prawa talmudycznego. Wreszcie, w 1642 roku zbudowana zostaje Wielka Synagoga – świadectwo zamożności i znaczenia gminy.

DSC00120DSC00118DSC00117

DSC00111DSC00124

XVIIIth century Tykocin is a trade power. It cooperates and deals closely with Królewiec (Kaliningrad), Gdańsk and cities as distant as Leipzig or Nuremberg. Most important is the wheat market. The then owner of the city, hetman Jan Klemens Branicki has at his dispostal a fleet of 20 ships, which transports wheat bought by Tykocin merchants to Gdańsk. Once the city is included in the new borders of Congress Poland (1815) Tykocin’s growth gathers momentum. City’s landscape includes dozen or so mills, four windmills as well as multiple factories producing e.g. combs, linen, cloth, hats or sugar. 75 tailors and 60 shoemakers are registered in city’s books. Among Jewish community Tykocin becomes famous for the production of tallits – frigned garment traditionally worn by religious Jews. The population of Jews in the city now exceeds 2000.

XVIII-wieczny Tykocin jest handlową potęgą. Utrzymywane są bliskie kontakty z Królewcem, Gdańskiem, ale również z miastami tak odległymi jak Lipsk czy Norymberga. Szczególnie ważny jest handel zbożem – ówczesny właściciel Tykocina, hetman Jan Klemens Branicki ma nawet do dyspozycji własną flotę 20 statków, którymi transportowane jest zboże zakupione przez tykocińskich kupców do Gdańska. Po włączeniu miasta do granic Królestwa Polskiego (1815) rozwój Tykocina nabiera jeszcze większego rozpędu. W krajobrazie miasta pojawia się kilkanaście młynów, 4 wiatraki oraz liczne fabryki – grzebieni, płótna, cukru, sukna, a nawet kapeluszy. W jednym tylko mieście zarejestrowanych jest 75 krawców i 60 szewców! W społeczności żydowskiej Tykocin staje się znany z produkcji tałesów – szali modlitewnych, a liczba mieszkańców pochodzenia żydowskiego przekracza 2000.

 

DSC00019

***

The Great Synagogue, now restored reminds us of Tykocin’s grand history. Yet it is not the only sight worth visiting when in town. Not far away on the other side of the bridge stands a reconstructed castle of the king Sigismund II Augustus, while a few streets away we find some lovely though now uninhabited and time-worn wooden houses. There’s also one windmill left here by the Dutchmen.

The synagogue is open for visitors from 10am until 6pm; regular ticket costs 3 Euro; entrance is free on Saturdays.

***

O wielkiej historii Tykocina przypomina dziś pięknie odnowiona synagoga, ale nie tylko ją warto zobaczyć odwiedzając miasteczko. Nieopodal, po drugiej stronie mostu, wznosi się odbudowany zamek króla Zygmunta II Augusta, a kilka przecznic dalej stoją piękne, choć nadszarpnięte zębem czasu i dziś już nie zamieszkałe drewniane domki oraz ostatni wiatrak koźlak pozostawiony tutaj przez holendrów.

Synagoga otwarta jest dla zwiedzających od 10:00 do 18:00, a za normalny bilet wstępu zapłacimy 12zł. W sobotę wejdziecie za darmo.

Advertisements

57 thoughts on “Tykocin. Great Synagogue / Wielka Synagoga

  1. Byliśmy w Tykocinie kilka lat temu, widzieliśmy zamek i stare, drewniane domy z duszą. Już nie pamiętam dlaczego synagoga była zamknięta, ale dzięki Tobie już wiem jak jest wewnątrz. Pozdrawiam :)

    Liked by 1 person

    1. Piękne miejsce, choć niespecjalnie znane. Ogromny potencjał, ale do tej pory chyba nie do końca wykorzystany. Niestety nie udało nam się spróbować jedzenia w żydowskiej restauracji. Pozdrawiam również!

      Liked by 1 person

  2. Rok temu, w drodze powrotnej z Półkot, zahaczyliśmy o Tykocin. Niestety miasto było niedostępne dla turystów z powodu jakiejś imprezy sportowej. Jedyne co udało się zobaczyć to Galerię Bocianią.

    Liked by 1 person

    1. Wielka szkoda. Choć Tykocin nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości turystycznych, to warto tam zajrzeć. Wioska bociania troszeczkę nas rozczarowała, jako, że widzieliśmy podobne miejsce, za darmo, z dużo większa ilością boćków :-)

      Like

        1. Thank you for your thoughts. Last Sunday I visited a museum of Jewish history in Warsaw and indeed a magnificent history it was – until the horrid things happened :/

          Like

  3. A te malowidła-napisy na ścianach to odrestaurowane stare dzieła, czy namalowane ponownie na wzór starych? Jeszcze w żadnej synagodze nie widziałam tylu malunków na ścianach. Ciekawe miejsce do kontemplacji historii.

    Liked by 1 person

  4. Thank you for posting this such reminding to the long Jewish history in Poland. But this is really far away but may be I once have the chance to visit it in combination with Białowieża primeval forest which can hopefully be safeguarded as it is what is unfortunately not really clear under the actual PIS government. Take care and good luck!

    Liked by 1 person

    1. Thank you Kerry. We’ve also got problems of our own in Poland with hate speech – mostly turned against immigrants (even though there are almost none immigrants in Poland) :/ Antisemitism has always existed here and we Poles are guilty of many hate crimes as well. Pity most cannot admit it.

      Liked by 1 person

        1. Very true. How often do they forget that people are people and no matter what race, religion or views we should all stand together and support each other. It is a shame really to answer for so many Polish people nowadays who stand against the refugees – and to remember that Poles used to be refugees themselves for so many years of war and communism era.

          Liked by 1 person

  5. The destruction of so many Jewish places of worship is just one chapter in the tragic history of Poland during World War 2. I agree with another commentator, who deplored the fact that without the Jewish people attending their synagogue the marvelous building will be nothing but a relic of the past.

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: